Truckchauffeur wordt manager

Euro 6 heeft bij alle belangrijke merken die trucks construeren compleet nieuwe truckgeneraties opgeleverd. Vandaar de vraag op de belangrijke bedrijfswagenshow IAA in Hannover dit keer: hoe nu verder? Met een kort samengevat antwoord: nog meer elektronica en automatisering. Daardoor gaat het chauffeursberoep behoorlijk veranderen.

In vaktijdschrijft AMT wordt beschreven hoe Mercedes-Benz een complete Future Truck in elkaar geknutseld heeft en op de Noordduitse
show presenteerden ook toeleveranciers als ZF en Delphi een ‘toekomsttruck’. Volkswagen hield het op concrete toekomstmuziek met de TriStar-studie, die vooruitkijkt naar de nieuwe generatie van de VW Transporter het komend jaar. Een belangrijke primeur, gezien het al jarenlang grote marktaandeel van de Transporter bij de lichte bedrijfsauto’s. Maar de grootste aandacht gaat op zo’n IAA-show altijd naar het zware werk. En stond de blik sterk op de toekomst. Daarin spelen nieuwe regels een niet onbelangrijke rol, zoals Euro 6 uitlaatgaseisen, en algemeen wordt aangenomen dat het dan gaan om beperking van uitstoot van CO2, dus om vermindering van brandstofverbruik.

Geautomatiseerd rijden

Zowel de toekomsttruck van Mercedes als de kijk die Delphi daarop heeft stonden zwaar in het teken van geautomatiseerd rijden, waarvoor rijbaanbewaking en (AEB) automatische noodrem de eerste aanzet vormen. Of misschien beter gezegd de tweede, want vooruitziende systemen die de aandrijflijn optimaal regelen voor de te rijden route zijn er al, zoals bijvoorbeeld ook Bosch en ZF laten zien. Op basis van navigatie houden ze rekening met hellingen en wegsituatie daarbij automatisch de beste versnelling en motorbelasting kiezend. Wat dan zomaar 5 tot 10 procent brandstofverbruik kan schelen.

Intelligente cruise control, die vanzelf in het verkeer voldoende afstand houdt en de snelheid aanpast is ook al niks nieuws meer. Tel daar automatisch remmen in noodsituaties bij op en het ervoor zorgen dat de truck in zijn rijbaan blijft, dan zijn we al een eind op weg naar autonoom rijden. Delphi wijst er ook bij de bedrijfswagens al op, dat het vanaf 2016 communicatiesystemen gaat leveren voor ‘Car2X’, contact tussen voertuigen onderling en tussen voertuig en infrastructuur. Dan gaat het overigens wel over personenauto’s van General Motors, maar alle truck-toekomstvisies zeggen dat ook het zware verkeer ‘connected’ zal zijn. Verbonden met internet, en op termijn ook met Car2X-systemen. Waarmee de pure bediening van de truck nog verder geautomatiseerd wordt.

Delphi voorspelt tot 2025 270% omzetgroei voor ‘connected’ systemen. Voor 2020 zal er al deels geautomatiseerd worden gereden op snelwegen , zo verwachten de deskundigen. De trucks volgen in 2030. De chauffeur krijgt dan tijd om allerlei andere dingen te doen. Zoals in de cabine de ritten regelen via internet. Ook kan hij dan continu in contact staan met de thuisbasis. Ergo: de trucker wordt transportmanager, meer nog dan truckbestuurder. Net zoiets als de piloot, die ook al in veel gevallen zijn vliegtuig niet meer zelf op de landingsbaan hoeft te zetten omdat geavanceerde elektronica dat van hem overneemt. Al met al zal dit het chauffeursvak aanzienlijk interessanter maken voor de met elektronica opgevoede jeugd.

Brandstofcel en stoommachine
Klinkt allemaal uitdagend, zo constateert Peter Fokker in zijn artikel in AMT. Net zo uitdagend als de uitspraak van Delphi’s techniekchef Jeff Owens, dat de rekenkracht in truckelektronica over tien jaar met 1000 % toegenomen zal zijn. Maar hebben we ook praktische voorbeelden? Wat betreft verbruik en schoner uitlaatgas is de verwachting, dat over de hele wereld common railinspuiting de overhand krijgt. Delphi presenteert zijn F2 common rail-familie, met inspuitdrukken tot 2700 à 3000 bar, een nieuwe DFI 21 injector voor 2016, en daarnaast een HPDi gasinjector. CNG als alternatief voor diesel heeft kansen, zegt Owens, meer dan hybridisering, het hybride maken van aandrijvingen, dus. Waarop bureau Roland Berger inhaakt: “Hybride is te duur, alleen in speciale toepassingen kan het wat zijn, we voorspellen een aandeel dat groeit van 2 naar 4%.”Bosch ziet naast hybridisering een andere mogelijkheid, warmteterugwinning. Het concern presenteert een systeem om met uitlaatwarmte een stoommachine aan te drijven. Niet letterlijk met stoom, maar via ethanol, dat aanzienlijk sneller verdampt dan water. Het gaat om een gesloten kringloop, denk aan een airco, waarin ethanol via uitlaatgaswarmte verdampt en op druk wordt gebracht. Zo wordt een turbine aangedreven, die direct gekoppeld wordt aan de krukas, maar ook bijvoorbeeld een generator aan kan drijven. De ethanol condenseert na zijn werk gedaan te hebben en dan begint het proces opnieuw. Nogmaals, net als in een airco. Met een jaar of vier denkt Bosch ermee aan de slag te kunnen. Eberspächer heeft trouwens een alternatief voor het aggregaat op koeltrucks: het werkt met een 3kW brandstofcel dat op diesel draait. Het rendement (40%) is veel hoger dan een traditioneel aggregaat op diesel, het uitlaatgas is veel schoner en het apparaat is veel stiller. Het zou er in 2017 kunnen zijn.

Verdere besparing

Nu er voor ongeveer elke truck nieuwe Euro 6-motoren zijn, getrimd op schoon én zuinig, moet verdere brandstofbesparing komen van de details. Daarvoor schuift Wabco zijn uitschakelbare luchtcompressor naar voren, die alleen meedraait als er druklucht gebruikt wordt. Wabco denkt ook aan de trailer, waarvoor ze al (in Nederland uitgevonden) Opti Flow-stroomlijnpanelen hebben voor de zijkant van trailers. Daarbij komt nu een Opti Flow-oplossing voor de achterzijde, inklapbare spoilers die in de nieuwste wetgeving toegestaan zijn achter de maximale trailerlengte. De toekomstvisie van ZF bevat een TraXon-hybridetransmissie, gekoppeld aan ServoTwin-besturing met elektrisch ondersteunde bekrachtiging en Openmatics-telematica. Met de elektromotor in de automatische transmissie kan een truck-trailercombinatie op afstand bestuurd worden voor manoeuvreren bij in- of uitladen. Zonder dat de dieselmotor loopt, dus schoner en stiller. Zulk parkeren-op-afstand met een tablet of smartphone als bediening zagen we eerder van ZF voor personenwagens. Elektrische regeling van de bekrachtigde besturing is ook een nieuwtje. Een module kan gekoppeld worden aan traditionele hydraulisch bekrachtigde besturing van trucks en bussen. Hiermee kan de bekrachtiging gebruikt worden voor automatische stuuruitslagen, door per elektromotor het stuurventiel te bedienen dat normaal alleen op het draaiend stuurwiel reageert. Het voordeel is duidelijk, automatische stuuringrepen door elektronica worden mogelijk, Van zijwindcompensatie, via vanzelf binnen de rijbaan blijven tot automatisch sturen en stoppen bij een bushalte.

Allemaal internet
Er zal ook in de ‘connected truck’ samenwerking moeten zijn. De chef van Bosch’ automotive afdeling Dirk-Henning Scheider voorziet volgens magazine AMT, dat eind volgend jaar elke truck een internetverbinding zal hebben. Hij zal dan ook wel doelen op tablets en smartphones die de chauffeurs op zak hebben.Daarvoor heeft Bosch binnenkort mySpin, dat de apps van een smartphone kan afbeelden op een dashboard-display. Dit jaar voor personenauto’s, ,,maar het kan net zo goed in bedrijfswagens gebruikt worden”, denkt Scheider. Delphi heeft ook gedacht aan persoonlijke elektronica en laat een dashboard zien met een vak waarin die apparatuur draadloos (inductief ) opgeladen kan worden. Leg je mobieltje in het vak, dan wordt hij vanzelf opgeladen. Net als bij personenwagens is de toekomst aan beeldschermen in het dashboard, in plaats van metertjes. Alleen zo kunnen meldingen van alle waarschuwings- en informatiesystemen overzichtelijk gehouden worden. Zodat daar nog meer elektronica aan wordt toegevoegd, die beslist welke weergave op welk moment het belangrijkst is. Zodat het dashboard alleen dat laat zien wat nuttig is. En het dus een beetje overzichtelijk blijft.

(Foto 1,2 en 4) Mercedes Future Truck 2025: In plaats van buitenspiegels komen er camera’s, die het beeld projecteren op langwerpige schermen in de cabine. Geen buitenspiegels zorgen sowieso al voor minder luchtweerstand. Bij personenauto’s wordt het een nieuwe trend. Volgens Mercedes rijdt de eerste truck in 2025 al autonoom.

(Foto 3 en 5) De chauffeur krijgt straks tijd om allerlei andere dingen te doen. Zoals in de cabine de ritten regelen via internet. Ook kan hij continu in contact staan met zijn thuisbasis. Net als bij personenwagens is de toekomst aan beeldschermen in het dashboard, in plaats van metertjes. Alleen zo kunnen meldingen van alle waarschuwings- en informatiesystemen overzichtelijk gehouden worden.